TemplariuszeArtykułyKrucjatyLinkiStowarzyszenie Szlak TemplariuszySłowniki Szlaku TemplariuszyBadania archeologiczne
strona głównamapa serwisugalerie projektyplatformy interaktywneczatdownloadskontaktenglishogłoszenia
wyszukiwarka

Arima

(El Areymeh, Qal’at Areymeh, el Oraïmah)

Arima | Atlit | Azor-Casel des Plains | Baghras | Beaufort | Chastelet | Destroit
Gaza | La Feve | Maldoim | Merle | Safad | Safita | Sydon | Tortosa | Bibliografia

powrót do strony "Zamki Templariuszy"
plan zamku

Arima wznosi się na wzgórzu, które góruje nad rozległą równiną między doliną rzeki Nahr Abrash i jej dopływem Nahr Krach.

Pierwsza wzmianka o Arimie pochodzi z 1148 r. W tym okresie zamek należał do hrabiego Trypolisu, Rajmunda II. Alfons - Jordan, hrabia Tuluzy, drugi syn Rajmunda z Saint Gilles i brat Bertranda (I), hrabiego Trypolisu, zmarłego w 1112 r.1, który wziął udział w drugiej krucjacie wraz ze swym nieślubnym synem, Bertrandem (II), zmarł otruty w Cezarei niedługo po przybyciu do Ziemi Świętej. Krążyły pogłoski, że sprawcą otrucia jest Rajmund II, o którym mówiono, że obawia się powrotu stryjecznego dziadka, który mógłby upomnieć się o swoje libańskie hrabstwo.

Przebywający na Wschodzie Bertrand (II) usiłował ograbić Rajmunda II, syna Ponsa, wnuka Bertranda, hrabiego Trypolisu. Pierwszym krokiem było zdobycie zamku Arima. Jak pisze Kamal ed-din Bertrand (II) zamierzał następnie zaatakować Trypolis. Rajmund II wezwał na pomoc Nur ed Dina, stacjonującego ze swą armią w Baalbek i Muin ad-din Anara, gubernatora Damaszku, do których dołączył tysiącosobowy oddział jazdy brata Nur ed-dina, Saïfa ad-din Ghaziego, atabega Mosulu.

W połowie września 1148 r. armia muzułmańska okrążyła Arimę. Po kilku atakach saperzy Nur - ed Dina zrobili podkop pod murem i wtargnęli do zamku. Część obrońców zginęła, inni „rycerze i piechurzy, kobiety i dzieci” zostali wzięci do niewoli. Wśród jeńców znalazł się także Bertrand i jego siostra, których Nur ed Din wziął do Aleppo; siostra Bertranda została włączona do haremu Nur ed Dina. Niewola Bertranda trwała aż do 1159r.2, kiedy to – według Wilhelma z Tyru – król Jerozolimy uzyskał od Nur ed Dina gwarancję, że zwróci Bertranda i kilku innych więźniów.

Po zdobyciu Arimy armia muzułmańska wycofała się, uprzednio zrównawszy fortecę z ziemią.

W 1167r. Nur ed Din, korzystając z tego, że wojska Franków walczyły wówczas w Egipcie i że hrabia Rajmund III był więziony w Aleppo po klęsce Harim, najechał hrabstwo, zdobył Safitę i Arimę i – nie mogąc ich zatrzymać – zniszczył obie.

Frankowie musieli je odzyskać niemal natychmiast po tym, gdyż w 1170r. kronikarz Abu-Chama pisze o wielkim trzęsieniu ziemi, które zburzyło liczne fortece frankońskie. Safita i Arima4 znajdują się w przedstawionym przez Abu Chamę spisie. W następnym roku (wrzesień – październik 1171r.) Nur ed Din zaatakował ponownie. Oblegał Archas, który stawiał opór, i wysłał oddział, który zdobył i splądrował Safitę i Arimę.

Po wielkim zwycięstwie pod Hattin (4 lipca 1187r.) i podbiciu Palestyny, Saladyn w następnym roku wyprawił się na Syrię. 30 maja 1188r. rozbił obóz w pobliżu Crac de Chevaliers, ale po miesiącu ostatecznie zrezygnował z ataku. W międzyczasie Saladyn dokonywał wypadów na równinę, grabił okolice Safity i Arimy, zdobył też Qalat Yahmour. W następnej kolejności usiłował zdobyć Tortosę, złupił miasto, ale jego ataki na silnie bronioną cytadelę Templariuszy zostały odparte (3-11 lipca 1188 r.). Następne wzmianki o Arimie pojawiają się dopiero w 1282 r. W tym czasie sułtan Egiptu zawarł dziesięciomiesięczny rozejm z Wilhelmem z Beaujeu, wielkim mistrzem Zakonu Templariuszy. Arima i Safita są wymienione na liście terenów znajdujących się wokół fortec, które uznano za należące do muzułmanów. Niemniej jednak część kantonu Arima oraz miasto Tortosa pozostały w rękach Templariuszy.

U Reya znajdujemy potwierdzenie, że Arima, Safita i Tortosa należały do Zakonu Templariuszy.

Zamek Arima, obecnie bardzo zniszczony, zajmuje wraz ze swymi przyległościami długi i wąski płaskowyż (wysokość 171 m, długość maksymalna 300 m, szerokość maksymalna w kierunku wschodnim 80 m), znajdujący się w widłach dwóch rzek: Nahr Abrash i jej dopływu Nahr Krach. Forteca, rozciągająca się z zachodu na wschód, jest otoczona fosami. Zachodni stok jest raczej łagodny; stok od wschodniej strony jest stromy. To właśnie po wschodniej stronie płaskowyżu wznosiła się główna część budowli, poprzedzona dwoma dziedzińcami. Każdy dziedziniec otaczał mur. Wszystkie trzy części fortecy rozdzielały dwie równolegle poprowadzone fosy. Pierwszy dziedziniec był słabo chroniony. Jedyną pozostałością niezbyt mocnego muru jest jego południowa ściana, w której znajduje się występ . Po przekroczeniu fosy docieramy na drugi dziedziniec, broniony przez dwa mury. Wejście było bronione przez zachowaną do dziś wieżę, wzniesioną na skarpie, w północno-zachodnim narożniku dziedzińca.

Po pokonaniu drugiej fosy trafiamy do najsilniej ufortyfikowanej części fortecy, do zamku właściwego. Największa szerokość zamku w osi zachód-wschód wynosi 76 m, w osi północ-południe: 45 m. Zamek właściwy był wielokrotnie przerabiany, więc obecnie jest praktycznie niemożliwe opisać jego pierwotny układ. Możemy założyć, że był zbudowany na planie prostokąta foremnego, posiadał boczne wieże, a pośrodku zachodniej fasady wznosiła się wieża strzegąca wejścia. Pod względem rozmiarów wieża przy wejściu była najważniejszą częścią całości, mając wymiary 12,5 x 11 metrów. Wieża przy wejściu zachowała się częściowo do dziś. Zbudowana na skarpie wieża w południowo-zachodnim narożniku fortecy wciąż stoi w tym samym miejscu. Jej charakterystyczną cechą są potężne, prymitywnie obrobione wykusze5.

Wzdłuż ściany północnej ciągnie się długa sklepiona sala, w części zasypana. Zachowała się również ściana innego występu, w odległości 16 metrów od wieży w północno-wschodnim narożniku. Wydaje się, że ten występ był umocowany do przedmurza, które otaczało fortecę z tej strony. Część z wymienionych pozostałości fortecy, w tym potężne, prymitywnie ciosane wykusze, mogła należeć do pierwszej wzniesionej tu fortecy Krzyżowców, zdobytej przez Nur ed dina w 1148 r. Ogólny układ zamku Arima przypomina układ zamku Subeibe na wschód od Tyru.

Ze wzgórza zamkowego rozciąga się imponujący widok na równinę przybrzeżną i morze. Na północy widać zamek Safita; w oddali, na południu – Akkar.

O zamku T.E. Lawrence wyraża się z uznaniem, którego żałuje Atlitowi. Pisze, że odbudowali jedynie jeden dziedziniec bizantyjskiej warowni. Krytykuje niską wysokość muru, a także pisze, że zbocze nie jest dość strome, by stanowiło istotną przeszkodę.

 

tekst: Bartłomiej Radecki


1 Według Ibn al-Qalanisi – w styczniu 1112 r.
2 Według Ibn al-Qalanisi, chodziło o matkę Bertranda,
3 Ibn al-Athir pisze: „O synu Alfonsa mówili, że jest jak struś: struś wyruszył na kampanię, aby znaleźć rogi, a wrócił bez uszu”.
4 Abou Chama, Livre des deux Jardins, H. or., IV, str. 154 : “wiele fortec Franków, takich jak el-Akrad (le Crac), Safita, el Oraïmah, Arka, zostało wskutek trzęsień ziemi pogrążonych w oceanie zniszczeń”
5 W tej samej wieży zwraca uwagę kamień, wykorzystany już we wcześniejszej budowie, na którym widać fragment napisu w języku greckim, zapewne epitafium z epoki cesarskiej. Tę informację przekazał nam Louis Robert,

początek platformy interaktywne

e-mail

projekt:   BeneAkebe copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy 1998-2017 Made with a Mac