TemplariuszeArtykułyKrucjatyLinkiStowarzyszenie Szlak TemplariuszySłowniki Szlaku TemplariuszyBadania archeologiczne
strona głównamapa serwisugalerie projektyplatformy interaktywneczatdownloadskontaktenglishogłoszenia
wyszukiwarka
  << lista artykułów

Komandoria w Oleśnicy Małej


Rezydencja rodu Yorck von Wartenburg w XVIII wieku na miejscu komandorii templariuszy

Pokrewne artykuły: Templariusze | Chwarszczany | Kaplica templariuszy w Chwarszczanach | Templariusze w Chwarszczanach | Komandorie w Polsce | Rurka | Myślibórz | Sulęcin | Czaplinek | Wielka Wieś | Oleśnica Mała | Lietzen | Łuków | Templariusze nad Myślą


Do najstarszych nadań na rzecz templariuszy na ziemiach polskich zalicza się nadanie śląskiego księcia Henryka Brodatego sprzed 1226 roku w Oleśnicy Małej (niem. Klein Öls) na południe od Oławy. Dokument fundacyjny nie zachował się do dzisiejszych czasów, dlatego też precyzyzjna data tego nadania nie jest znana. Donacja miała być wynikiem zabiegów małżonki księcia - św. Jadwigi, córki hrabiego Bertholda na Andechs (Bawaria). Osadzeni w Małej Oleśnicy templariusze mieli pochodzić z komandorii w Supplinenburgu, najstarszej placówki zakonnej w tej części Europy. W 1226 roku biskup wrocławski Wawrzyniec przekazał zakonowi w Oleśnicy dziesięcinę w wysokości 3 grzywien, a w następnym roku zwolnił ich w tejże miejscowości z dziesięciny z 5 pługów ziemi. Ten ostatni areał ziemski był wcześniej uposażeniem kościoła w Wiązowie (Vanzow), któremu przekazano jako zadośćuczynienie dochody w Brzezinie k. Brzegu. Oblicza się, że dobra te stanowiły łącznie około 27 łanów ziemi.

Oleśnica Mała uchodziła w końcu trzynastego stulecia za ośrodek znacznych latyfundiów ziemskich, charakteryzujących się znaczną intensywnością zasiedlenia. Mogło to być efektem działalności zakonu templariuszy. Śląscy badacze przypisują templariuszom z Oleśnicy Małej posiadanie następujących miejscowości: Chwalibożyc (Frauenhein), Owczar (Tempelfeld), Kurowa (Kauern) oraz Jutrzyni (Marienau). Niemiecka nazwa Owczar - Tempelfeld wskazuje raczej na wynik bezpośredniej akcji kolonizacyjnej templariuszy. Do zakonu należała też nie zachowana do dnia dzisiejszego wieś Croscyna, opuszczona zapewne jeszcze w okresie średniowiecza. We wsiach zakonnych powstawały wiejskie kościoły, będące filiami kościoła parafialnego w Oleśnicy Małej. Do dnia dzisiejszego należy dopatrywać się w kościele w Chwalibożycach pozostałości po oryginalnej, trzynastowiecznej budowli sakralnej wzniesionej z fundacji zakonu templariuszy.

Rycerze Świątyni z komandorii w Oleśnicy Małej brali z całą pewnością udział w bitwie z tatarami pod Legnicą w 1241 roku, gdzie ponieśli dotkliwe straty. Ich dobra zostały też złupione podczas przemarszu wojsk tatarskich, ponieważ jak się przypuszcza, leżały na drodze przemarszu do Wrocławia i dalej na Legnicę. Niemiecki mistrz zakonu w liście do Ponce d'Aubon w Paryżu donosił o zniszczeniu przez wojska tatarskie trzech wsi należących do templariuszy oraz dwóch wież, z których jedna musiała znajdować się w Oleśnicy Małej. Ponadto zagony tatarskie po bitwie legnickiej przez dwa tygodnie przebywały w sąsiedniej ziemi otmuchowskiej, skąd dokonywały rabunkowych wypadów, m. in. na teren dóbr cystersów henrykowskich. Nie wykluczone, że zostały wówczas do cna spustoszone posiadłości oleśnickich templariuszy.

Do rozwoju oleśnickiej placówki zakonnej doszło w 2 połowie trzynastego stulecia. Z 1288 roku znany jest dokument dotyczący inspekcji komandorii, którą przeprowadził preceptor Friedrich Sylvester. Wśród oleśnickich templariuszy wymienia się wicepreceptora a zarazem komandora Barvuza, brata Vunke i The oraz kapelana Ianusiusa. O znacznym prestiżu omawianej komandorii świadczy fakt, że w 1308 roku rezydował tutaj preceptor templariuszy - Ianusius, wzmiankowany powyżej i będący zarazem tutejszym komandorem. W tym samym dokumencie wymienia się z imienia także innych braci zakonnych, w tym braci rycerzy: Hermanno Stotz, Milegio, Rulkone, kapelana - Siffrido i mistrza pasterzy - Hermanno (magister opilionum), co świadczy o dużej roli hodowli owiec w gospodarce zakonnej.

W 1314 roku po raz pierwszy w Oleśnicy małej zostają wymienieni joannici - spadkobiercy templariuszy. W 1535 roku w posiadanie dóbr oleśnickich weszli przedstawiciele hrabiowskiego rodu Yorck von Wartenburg , którzy na początku XVIII wieku wznieśli tutaj okazałą rezydencję wraz z założeniem parkowym. Siedziba tego rodu znajdowała się tutaj do 1942 roku. Po wojnie majątek został znacjonalizowany. Zachowany do dnia dzisiejszego pałac kryje zapewne relikty zabudowań komandorii templariuszy.

Błażej Skaziński
<< dodaj swój komentarz
 
początek platformy interaktywne

e-mail

projekt:   BeneAkebe copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy 1998-2017 Made with a Mac