TemplariuszeArtykułyKrucjatyLinkiStowarzyszenie Szlak TemplariuszySłowniki Szlaku TemplariuszyBadania archeologiczne
strona głównamapa serwisugalerie projektyplatformy interaktywneczatdownloadskontaktenglishogłoszenia
wyszukiwarka
  << lista artykułów

Przewodnik po szlaku templariuszy Cz. 2

Opcja II a

LIETZEN (Leśnica)
Wariant niemiecki obejmuje
-(19)Kostrzyn
-(20 Gorgast
-(21) Seelow
-(22) Dolgelin
-(23) Lietzen.

Znane są z historii Wzgórza Seelow, gdzie toczyły się zaciekłe walki podczas wojny siedmioletniej w latach 1756-1763 o przeprawę przez Odrę.

W czasie końcowej fazy II wojny światowej rozegrała się na tym terenie jedna z największych bitew w dziejach ludzkości.
W dniu 31 stycznia rozpoczęła się decydująca bitwa u bram Berlina.
Po zaciętej obronie zostało zdobyte 1 kwietnia 1945 r. miasto - twierdza Kostrzyn.

Zostało ono doszczętnie zniszczone.
Starówkę, która zamarła na ponad pół wieku, nazywa się dziś "Kostrzyńskimi Pompejami".
Główna bitwa rozegrała się między wysokimi brzegami Doliny Odry.
Po zachodniej stronie tej doliny, wzdłuż drogi federalnej nr 1, głównym punktem oporu były wzgórza (21)Seelow - SEELOWER-HÖHEN.

Ostatecznie zostały one zdobyte 18 kwietnia 1945 r. o zaciekłości trwających walk świadczy fakt że pozostało tu na zawsze 55 tys. żołnierzy.
W tej liczbie znajduje się opad 33 tys. żołnierzy radzieckich, 12 tys. niemieckich i 5 tys. polskich.

Przez wiele lat miejsce to było znane tylko historykom wojskowości.
Miejsce pamięci - Museum Seelower Höhen.
Tworzy ono kompozycję przestrzenną pola bitewnego z widocznymi śladami walk oraz grobami radzieckich i niemieckich żołnierzy.

W pawilonie wystawowym zgromadzono wojenne pamiątki: mundury niemieckich i radzieckich żołnierzy, wyposażenie osobiste, uzbrojenie, fotografie i mapy.
Oprócz ekspozycji stałej można obejrzeć filmy dokumentalne o trwających tu tragicznych walkach.
Ekspozycja jest wolna od nacjonalizmu i szowinizmu.
Pokazuje tragedię ludzi, którym przyszło żyć w tamtym czasie i cierpienia, jakich doznali od totalitarnych dyktatur.
___________________________________________________________________________

We wsi, obok której leżała (23) LEŚNICA, istniała parafia założona zapewne przez zakon Templariuszy w pierwszej połowie XIII w. oprócz kościoła parafialnego (dziś już nieistniejącego) wzniesiono w siedzibie komandorii w XIII w., drugi kościół, jednonawowy, wykonany z granitowych ciosów, zachowany w swym pierwotnym masywie tylko w części zachodniej.

Świątynię założono na planie podłużnym z dwoma schodkowymi portalami po stronie zachodniej i południowej.
W XV wieku kościół został znacznie przekształcony.
W pierwszym etapie rozebrano część wschodnią i następnie przy wykorzystaniu materiału rozbiórkowego wzniesiono pięciobocznie zamknięte prezbiterium, natomiast wnętrza podzielono na przęsła i nakryto sklepieniem gwiaździstym.
Po stronie północno-wschodniej, zapewne w miejsce pierwotnej, została dobudowana dwuprzęsłowa zakrystia.
W późniejszym czasie powiększono otwory okienne, zamurowano południowy portal i nadbudowano po stronie zachodniej ryglową wieżyczkę zwieńczoną strzelistą sygnaturką.
We wnętrzu świątyni, pośród barokowego wyposażenia, odkryto kamienną płytę nagrobną kanonika magdeburskiego Jana z Niendorf (Johannes de Niendorp), który zmarł w 1276 r.

Po południowej stronie świątyni znajduje się kamienno-ceglany spichlerz.
Budowla wzniesiona na planie czworobocznym, usytuowana na osi wschód-zachód, została nakryta wysokim, dwuspadowym dachem.
W murze obwodowym spichlerza znajdują się niewielkie otwory zamknięte ostrołukowo, przypominające strzelnice, natomiast w szczycie zachodnim późnogotyckie, ostrołukowe biforium, przypuszcza się, że dolne partie spichlerza pochodzą z czasów Templariuszy.
Po wschodniej stronie kościoła zachował się dwór, obecnie należący do rodu von Hardenberg, w którym złożone są średniowieczne relikty.
Prawdopodobnie został wybudowany w miejscu pierwotnej budowli reprezentacyjnej - tzw. wielkiej sali Templariuszy, w obrębie pierwotnego założenia komandorii leśnickiej .

Droga powrotna do Kostrzyna, a następnie do Sarbinowa.

Wariant II b

Gmina BOLESZKOWICE położona jest na pograniczu Pojezierza Myśliborskiego i Kotliny Gorzowskiej. Malowniczo usytuowana, z dala od wielkich ośrodków miejskich i przemysłowych. Piękno lasów stwarza dogodne warunki do turystyki pieszej i rowerowej. Z myślą o niej zostały wytyczone i oznakowane szlaki turystyczne: "Szlak historii i zabytków", "Szlak Templariuszy" z najcenniejszym zabytkiem gminy Boleszkowice, ale również jednym z najcenniejszych w województwie zachodniopomorskim - kaplicą templariuszy w Chwarszczanach, dawną siedzibą komandorii templariuszy, a później joannitów.

Wędrówki rowerowe szczególnie sobie upodobali nasi zachodni sąsiedzi. W ich przewodnikach turystycznych można znaleźć kilka tras rowerowych przebiegających przez gminę Boleszkowice.
Przez teren gminy przepływa rzeka Myśla (prawy dopływ Odry), która jest atrakcją dla amatorów sportów wodnych, oznaczona jako szlak kajakowy, o długości 85 km, rozpoczynający się w Lipianach (szlak nr 220), a kończący się na ujściu Myśli do Odry. Na Myśli znajdują się cztery elektrownie spiętrzające wodę. Miłośników wędkowania przyciąga bogactwo rzek i stawów, lasy obfitujące w zwierzynę łowną kuszą tym myśliwych. Atrakcję stanowią tereny chronionej przyrody: Zespół Przyrodniczo Krajobrazowy "Porzecze" oraz Rezerwat "Cisy Boleszkowickie".

W Gudziszu i w Reczycach można znaleźć elektrownie wodne - zabytki techniki.

Do dyspozycji mieszkańców i przyjezdnych jest stadion sportowy, hala sportowa, pola namiotowe w Namyślinie i Krępnie. Istnieje również możliwość wykorzystania obiektów szkolnych (w Gudziszu, Boleszkowicach i Namyślinie) jako schroniska młodzieżowego w okresie wakacji.

BOLESZKOWICE Kościół parafialny pw. św. Antoniego Padewskiego (XIII/XIVw) z zachowanymi partiami granitowej wieży, zniszczony w latach 1633 i 1718, odbudowany w połowie XIX wieku.
NAMYŚLIN Neogotycki kościół pw. św. Ludwika, zbudowany w latach 1903-4 na miejscu XVII-wiecznej świątyni ryglowej. Orientowany, założony na rzucie prostokąta, z kwadratową w rzucie, wysmukłą wieżą, przykrytą wysokim stożkowym hełmem, zwieńczonym puszką i krzyżem. W trzech ścianach wieży tarcze zegarowe, powyżej we wszystkich czterech ścianach ostrołukowe okna. Elewacja wschodnia kościoła (prezbiterium) ozdobiona blendami: kolistą, wypełnioną dekoracją w kształcie kwiatu, wyżej dwoma ostrołukowymi i nad nimi małą kolistą.

WYSOKA Gotycki kościół pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus, orientowany na planie prostokąta, zbudowany z kostki granitowej i kamieni narzutowych na przełomie XIII/XIV w. Około r. 1700 poszerzono okna i zamurowano portale w elewacji zachodniej i południowej. W latach 1880-90 wybudowano nad fasadą zachodnią kwadratową, dwustopniową wieżę, zwieńczoną stożkowym hełmem z puszką i krzyżem. Dzwon z 1883 r. o średnicy 0,7 m.
I tu wreszcie zaczyna się najciekawsza część przewodnika poświęconego templariuszom.
Pierwsza wzmianka o (24) Sarbinowie pochodzi z 1261 r., wcześniej była to stara słowiańska osada, zwana "Czarna Woda" lub "Czarny Strumień". kościół neogotycki z XIXw.
Przy drodze do Chwarszczan miała miejsce prusko-rosyjska bitwa 25 sierpnia 1758 r.

Najcenniejszym zabytkiem nie tylko Pojezierza Myśliborskiego, ale również województwa zachodniopomorskiego jest kościół Templariuszy w Chwarszczanach.

(25) CHWARSZCZANY:
? Pierwotnie była to granitowa budowla powstała w XIII w.
W XIV wieku powstała jednonawowa ceglana budowla,
jako kościół - kaplica przyklasztorna zakonu Joannitów. Najstarsza budowla ceglana w Nowej Marchii o charakterze obronnym.
Cokół i portal zachodni z bloków granitowych prawdopodobnie z poprzedniej budowli.

Jest to budowla założona na planie prostokątnym, trzyprzęsłowa, zamknięta od strony wschodniej pięciobocznie.
Fasada zachodnia z dwiema cylindrycznymi basztami i wąskimi otworami strzelniczymi.
Baszty ozdobione szachownicowo układanymi glazurowanymi cegłami.
Fasada zwieńczona sygnaturką. Od strony północnej zakrystia dobudowana w XIX wieku.
Wewnątrz sklepienia krzyżowo-żebrowe, oparte na okrągłych przyściennych służkach nadwieszonych w części podłużnej i sprowadzonych do posadzki w wieloboku; sakramentarium w ścianie bocznej, empora organowa i witraże z XIX wieku.

Bryła świątyni opięta jest masywnymi przyporami zastąpionymi w narożach fasady cylindrycznymi wieżami zwieńczonymi kopułowo. Wieże ujmują kamienny, ostrołukowy portal i znajdujące się powyżej trzypolowe, obecnie wypełnione okno.
Południowo-zachodnia wieża zawiera spiralną klatkę schodową łącząc wnętrze kaplicy z poddaszem, podczas gdy odpowiadająca jej północno-zachodnia jest wewnątrz pusta.
W południowej elewacji, na wysokości drugiego przęsła znajduje się zamurowany, terakotowy portal. Detal architektoniczny reprezentują specjalnie formowane elementy ceramiczne: są to między innymi kształtki żeber sklepiennych, kielichowate kapitele, bębny i bazy służek oraz koliste zworniki.

Dekoracja rzeźbiarska jest bardzo skromna i ogranicza się do liści winnej latorośli umieszczonych na wyokrąglonych powierzchniach pod służkami.
Na jednej jest zachowany krzyż Templariuszy

Budowla wywodzi się genetycznie od francuskich kaplic zamkowych (kaplica chwarszczańska jest porównywana do kościoła Saint Chapelle we Francji) i rozważana jest jako ideowa kopia Świętego Grobu lub Świątyni Salomona .

Realizacja kaplicy chwarszczańskiej wiąże się z mecenatem margrabiów brandenburskich.
Budowla została wzniesiona przez przedstawicieli cysterskiej strzechy budowlanej, pracującej uprzednio przy realizacji klasztoru w Choryniu k. Argenmünde.
Warsztat zastosował w kaplicy chwarszczańskiej typowy system przestrzenny kaplic Cystersów, Dominikanów i Franciszkanów oraz wykorzystał charakterystyczny dla swoich realizacji repertuar detali architektonicznych.

Po kasacie Templariuszy dobra chwarszczańskie, w tym również zabudowania komandorii, znalazły się w posiadaniu zakonu Joannitów.
W połowie XIV wieku Joannici oddali do renowacji ołtarz Templariuszy pod wezwaniem śś. Katarzyny i Jana Ewangelisty. Następnie rozbudowali jego program ikonograficzny poprzez ufundowanie zespołu malowideł apostołów i świętych dziewic.

W 1540 roku margrabia Jan z Kostrzyna przeniósł konwent joannicki do Świdwina.
W Chwarszczanach utworzono siedzibę domeny państwowej. Kaplica została zamieniona na zbór protestancki podlegający świątyni w Cychrach.
W 1758 roku, w trakcie bitwy pod Sarbinowem i zostały zniszczone, natomiast kaplica poważnie uszkodzona.
Odbudowa świątyni nastąpiła w 1760 roku.

W drugiej połowie XIX wieku zmieniono szczyt zachodni kaplicy, dodano po stronie północnej dwuprzęsłową zakrystię, wybudowano wewnątrz murowaną emporę.

W 1898 roku odkryto spod tynku średniowieczne malowidła i poddano je konserwacji.
Freski reprezentujące prawdopodobnie sztukę francuską są na skalę europejską.
Przedstawiają postaci siedzących 12 apostołów, oraz 2 wizerunki św. Krzysztofa.
Między oknami prezbiterium znajdują się wizerunki św. męczenniczek z ich atrybutami, m.in. śś.. Juliana, Katarzyna, Małgorzata i Urszula.

Po II wojnie światowej świątynia znalazła się w posiadaniu gminy katolickiej i od 1948 roku jest filią kościoła w Sarbinowie.
W tym czasie zamalowano malowidła i usunięto z wnętrza świątyni płytę nagrobną, Hansa von Rotkirch, której fragmenty niedawno odnaleziono.

Od 2002 r. w Chwarszczanach w sierpniu odbywają się turnieje rycerskie, w których udział biorą "rycerze" takich zakonów jak: Templariusze, Joannici, Lazaryści.
Turniej ma na celu zarówno promocję miejscowości, jak i wspieranie kaplicy Templariuszy, a w szczególności średniowiecznych fresków.

Obecnie prowadzone są prace konserwatorskie nad średniowiecznymi malowidłami.

W 2004 r. po rozpoczęciu badań archeologicznych z ramienia Uniwersytetu Toruńskiego, kaplica w Chwarszczanach znalazła się na liście 100 najważniejszych zabytków architektury w Polsce .

Niedaleko Chwarszczan należy zwrócić uwagę na 2 miejscowości tj.
WITNICA i obok samych Chwarszczan Gudzisz

Historia (26) WITNICY bierze swój początek na progu naszej ery, ponieważ już wtedy okolice te zamieszkiwali pierwsi osadnicy wczesnosłowiańscy, czego ślady odnajdujemy dziś. Tysiąc lat później osada była własnością Zakonu Templariuszy (1100).
W połowie XIII w. ziemie te przejmuje Marchia Brandenburska.

Nazwa Witnica pochodzi od słów "wić", "witka", "witwa", czyli gibka łozina, rodzaj wierzby.
Do połowy XIII w. teren, na którym leży gmina Witnica należał do dzielnicy wielkopolskiej.
Najstarsza wzmianka o osadzie Witnica pochodzi z 1252 roku.
W okresie tym miasto należało do Zakonu Templariuszy.
W 1261 roku Witnica przeszła z rąk Templariuszy pod panowanie Brandenburgii i została włączona do Nowej Marchii.
W latach 1300 - 1559 Witnica należała do Cystersów z Kołbacza. Po sekularyzacji, od 1559 roku wchodziła w skład posiadłości Hohenzollernów.
Została całkowicie zniszczona podczas wojny trzydziestoletniej (1618-1648).
W 1935 roku Witnica liczyła 5 600 mieszkańców i do 1945 roku była w Brandenburgii, w regencji frankfurckiej (niem. Vietz).
Do 1975 Witnica wchodziła w skład województwa zielonogórskiego, do 1998 roku w skład województwa gorzowskiego, po 1998 roku w skład województwa lubuskiego.

GUDZISZ
Neogotycki kościół p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa, zbudowany z głazów narzutowych oraz cegły maszynowej w r. 1845, z pięcioboczną absydą przylegającą do ściany wschodniej.

Zakonnicy dbając o rozwój duchowy swoich poddanych prowadzili dynamiczną akcję fundacyjną wiejskich kościołów parafialnych.
Na terenie przynależnych im posiadłości wznieśli kościoły w
-Dargomyślu,
- Cychrach,
- Oborzanach
- Lubnie.
Były to budowle romańskie, założone na planie prostokątnym bez wyodrębnionego prezbiterium i wieży po stronie zachodniej, a rozbudowane i przekształcane w późniejszym okresie.
Reliktami pierwotnych realizacji pozostają starannie obrobione granitowe kwadry, uskokowe portale oraz skromne dekoracje w postaci profilowania cokołu czy guzów zdobiących obramienie portalu.
Wymienione wyżej wiejskie kościoły Templariuszy nie różnią się od innych kościołów parafialnych budowanych w tym czasie w regionie.

W pobliżu - 3 km na północ (27) DARGOMYŚL, wieś należąca do Templariuszy. We wsi późnoromański kościół granitowy z około 1260 roku (obecne prezbiterium), rozbudowany w XVIII i XIX w.
Była to pierwotnie budowla salowa, prostokątna, pozbawiona prezbiterium i czworobocznej wieży zachodniej.
W ścianie zachodniej znajdował się portal główny, następnie usunięty, w ścianie południowej znajduje się zamurowany, ostrołukowo zamknięty portal z ornamentem półkul.
W ścianie wschodniej usytuowane trzy okna, z których środkowe jest nieco wyższe. W latach 1897-98 kościół został gruntownie przebudowany .
W pobliżu stara słowiańska osada, która wg historyków niemieckich zwala się "Pokutna Góra". Pierwsza wzmianka 1261 r. - nazwa Tyscher, w 1417 r. - Cycharn Stygara. Dziś znana jako (28) CYCHRY. Fragmenty pierwotnego, granitowego kościoła datowanego przed rokiem 1250, będącego zapewne fundacją Templariuszy. Z pierwotnego założenia pochodzą ściany: zachodnia, południowa i północna. Był to kościół usytuowany na rzucie prostokąta, bez wieży. Od strony zachodniej, w późnym średniowieczu, dobudowano czworoboczną wieżę. Od strony wschodniej w 1858 roku, wzniesiono transept i prezbiterium z półkolistą apsydą, do budowy której wykorzystano granitowy materiał rozbiórkowy ze ściany wschodniej. We wnętrzu kruchty zachowany uskokowy portal zamknięty łagodnym łukiem ostrym. Po południowej stronie zachowały się ślady półkoliście zamkniętego portalu. Do czasów współczesnych zachowały się: romański korpus i apsyda z regularnej kostki granitowej, transept i podstawa wieży z nieregularnych głazów narzutowych, dwie górne kondygnacje wieży z cegły, otynkowane po 1838 r.

Niedaleko znajduje się potemplariuszowska wieś
(29) OBORZANY podarowana w 1241 r. przez możnego Własta.

Trasa w kierunku Chojny obejmuje liczne kompleksy leśne, najważniejszy to Cedyński Park Krajobrazowy z torfowiskiem oraz lęgowiskami ptactw, np. żurawia.
W (30) MIESZKOWICACH dobrze zachowały się mury obronne z XIII i XIV w. wykonane z kamieni polnych (duża rzadkość) o wys. do 7 m z Wieżą Prochową.
Kamienno-ceglany gotycki kościół paraf, z pięknym granitowym portalem, pochodzi z końca XIII w.
W (31) MĘTNIE znajduje się jeden z piękniejszych przykładów granitowego boomu budowlanego na Pomorzu Zachodnim w XIII wieku.
Kilka kilometrów od Mętna warte zwiedzenia są miejscowości znane z lektury książek Zbigniewa Nienackiego o Panu Samochodziku (31) DOLSKO i (32) MORYŃ. W obu są również XIII wieczne kościoły granitowe ze słynnymi szachownicami przy wejściu.
Tu pozwolę sobie zamieścić informację na temat wybudowanego w Moryniu kościoła znajdującą się przed wejściem do kościoła.



" Kościół pod wezwaniem Ducha Świętego liczący już ponad 700 lat jest najszacowniejszą w mieście budowlą, a zarazem jedna z najstarszych świątyń na terenie Pomorza Zachodniego. Wzniesiony w całości z ciosów granitowych ma rzadko spotykana na Pomorzu formę trzynawowej bazyliki. Z transeptem i wieżą przejazdu na osi północ-południe. Romańska tradycja do której nawiązał budowniczy bazyliki, wyrażona w kształcie rzutu, organizacji przestrzeni, masywności murów jest tu jak nigdzie indziej w pełni wyczuwalna. Klimat średniowiecza panuje też w mrocznym wnętrzu rozświetlonym wąskimi okienkami, o ścianach przeprutych potężnymi arkadami z reliktami zdobiących je polichromii i kamienną średniowieczną mensą.
Kościół jest budowlą złożoną, powstała w wyniku średniowiecznych faz budowlanych. Najstarszą częścią jest prostokątne prezbiterium i dwa ramiona transeptu ze ścianami szczytowymi

Średniowieczny cykl budowy zakończony został w pierwszej połowie XV w. wzniesieniem kaplicy, dostawionej do południowej elewacji transeptu. Świadczy o tym odmienna technika budowy, mieszany ceglano-kamienny materiał, wieloboczny rzut kaplicy, oraz forma skrubitowych fryzów zdobiących górną partię elewacji. Ponieważ podobne formy występowały w bramach obronnych Chojny, można sądzić, że kaplicę budował warsztat chojeński.
Uzyskany w okresie średniowiecza kształt zachowała budowla bez większych zmian do połowy XVII w. W okresie reformacji doszło tylko do wymiany wyposażenia. W czasie wojny trzydziestoletniej kościół został częściowo zniszczony.
Spaliło się najprawdopodobniej zwieńczenie wieży i dach korpusu.
Po pożarze wykonano nowe zwieńczenie wieży z latarnią i nowy potężny dwuspadowy dach



Ziemia Chojeńska jest położona w dużym łuku Odry, jaki zatacza ta rzeka powyżej Kostrzyna charakteryzuje się bardzo starym osadnictwem ludzkim. Początki jego sięgają tutaj epoki kamiennej.
Wczesnosłowiański gród nad Rurzycą. W X - XIII w. należała do Polski, później do Pomorza a od XIII w. do Nowej Marchii. Pierwsze wzmianki o (34) CHOJNIE (dawniej Königsberg) jako o słowiańskiej osadzie targowej pochodził z 1244 r.
Chojna posiada zabytki wysokiej klasy. Stare miasto ma średnicę 580 m. i jest otoczone średniowiecznymi murami. Dwie bramy pochodzą z XV w.: BARNKOWSKA i ŚWIECKA należą do najpiękniejszych w Polsce.
Ruiny kościoła Mariackiego z XIV w., wieża z z XIX w. ozdobione różnokolorową cegłą. Klasztor i kościół Augustianów z XIII - XIV w. odbudowano po wojnie.
Gotycki ratusz pochodzi z 1320 r. odbudowany na dom kultury.
Za bramą Świecką cmentarz żołnierzy radzieckich, pomnik, obok ruina gotyckiej kaplicy świętej Gertrudy.
Liczne pomniki przyrody.
W dolinie rzeki Rurzycy platan o obwodzie 8,6 m.
W 1945 roku Chojna została zniszczona w 80%. W maju 1945 r. została zorganizowana administracja polska, która z miejsca przystąpiła do odbudowy życia społeczno - gospodarczego. Obecnie odbudowana, ze swoimi cennymi zabytkami gotyckimi stanowi ważny ośrodek krajoznawczy.
Południowa część gminy to Cedyński Park Krajobrazowy a okoliczne tereny, bardzo urozmaicone krajobrazowo, doskonale nadają się do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej.
Architekturę sakralną w obrębie gminy reprezentuje obecnie 21 budowli.
Było ich 24 ale świątynie w Grabowie spalono w 1945 r. a z kościołów w Krajniku Górnym i Raduniu pozostały ślady ruin.

 avoid
<< dodaj swój komentarz
 
początek platformy interaktywne

e-mail

projekt:   BeneAkebe copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy 1998-2017 Made with a Mac