TemplariuszeArtykułyKrucjatyLinkiStowarzyszenie Szlak TemplariuszySłowniki Szlaku TemplariuszyBadania archeologiczne
strona głównamapa serwisugalerie projektyplatformy interaktywneczatdownloadskontaktenglishogłoszenia
wyszukiwarka
  << lista artykułów

Przewodnik po szlaku templariuszy Cz. 3

Wariant III Rurka - Myślibórz - Gorzów Wielkopolski

Najstarszą budowlą (na Pomorzu Zach.) jest kaplica Templariuszy w (35) RURCE, datowana na poł. XIII w.. W 1248 r. posiadłości Templariuszy w Rurce wizytował biskup kamieński, co mogło być związane z poświęceniem nowowzniesionego kościoła. Po kasacji zakonu Templariuszy (1312 r.) dobra w Rurce zostały przejęte przez zakon Joannitów.
Sekularyzacja majątków zakonnych po wprowadzeniu reformacji spowodowała przejęcie dóbr joannitów przez książąt brandenburskich (1648 r.); XIII- wieczny kościół przebudowano i umieszczono w nim magazyn zbożowy (k. XVIII w.); 1864 r. - przebudowany na gorzelnię. Zabudowania komturii nie zachowane (w 1999 r. rozpoczynają się badania archeologiczno-architektoniczne na terenie wokół kościółka).
Kościół Templariuszy jest obecnie w trakcie rewaloryzacji.
Kamienna kaplica, wzniesiona z regularnych granitowych kwadr, założona jest na planie prostokątnym, z wyodrębnionym po stronie wschodniej prezbiterium. Do jej wnętrza prowadziły dwa wejścia, znajdujące się w południowej i północnej elewacji. Jak wynika z najnowszych badań, pierwotnie prezbiterium kaplicy było nakryte sklepieniem kamiennym, którego wsporniki wraz z pozostałościami polichromii, zachowały się w formie reliktów. Najprawdopodobniej wewnątrz komandorii istniał wcześniej dziedziniec. Naprzeciwko świątyni, po jej południowej stronie, miała znajdować się tzw. wielka sala. Niestety nie potwierdziły tego badania archeologiczne, co może wynikać z faktu, iż teren został dość mocno zmieniony przez prywatne inwestycje.
Kaplica, to niewielki budynek wzniesiony w stylu późnoromańskim.
Mury zbudowano w średniowiecznej technice opus emplectum. Lico ściany zewnętrznej tworzą warstwy dokładnie obrobionych granitowych kwadr. Wnętrze muru wypełniono łamanymi kamieniami i zalano gruboziarnistą zaprawą wapienno-piaskową. Od północy zachował się otwór wejściowy z jednoościeżowym portalem i zamknięte łagodnymi łukami okna. Podobne, ale mniejsze przetrwały w ścianach prezbiterium. W ścianie zachodniej widoczne jest zamurowane okno w formie kolistej.

Pod względem topograficznym położenie komandorii rureckiej jest podobne do Chwarszczan - na płaskim, eliptycznym wzniesieniu o rozmiarach 50 x 70 metrów otoczonym terenem podmokłym. Różnica widoczna jest jedynie w położeniu kaplicy umieszczonej w Rurce po stronie południowo - wschodniej, podczas gdy w Chwarszczanach po północno - zachodniej. Obok przebiegał trakt z Chojny do Bań.
Wymiary kaplicy:
nawa - 16,5 x 9 m
prezbiterium - 8,5 x 6,75 m
grubość murów - 1,15 m
wysokość nieznacznie obniżona w stosunku do pierwotnej
Istnieją przesłanki by sądzić, że Templariusze przebywali w Rurce jeszcze po likwidacji zakonu w roku 1312. Dopiero na mocy układu z Cremmen, ich brandenburskie dobra przejął inny zakon rycerski - Joannici. Położenie Rurki na pograniczu brandenbursko-pomorskim spowodowało, iż w roku 1371 dwór zakonny (curia) był miejscem rokowań pokojowych. Dwa lata później, w trakcie lokalnych zamieszek, komandoria została najechana i spalona. Zbezczeszczono kaplicę rabując hostię i uszkadzając chrzcielnicę. Budowlę przed całkowitym zniszczeniem obroniły solidne granitowe mury. Wydarzenie to stało się przyczyną przeniesienia domu zakonnego do nowo wzniesionego zamku w pobliskiej Swobnicy. W kolejnych stuleciach teren dawnej siedziby pełnił rolę folwarku najpierw joannickiego, a następnie świeckiego. Ze źródeł pisanych wiadomo, że w XVIII wieku w kaplicy urządzono spichlerz. W drugiej połowie wieku XIX budowlę zaadaptowano na pomieszczenie gorzelni, wtedy też dokonano znaczących przekształceń wnętrza. Z zewnątrz otoczono dobudówkami, zmieniono konstrukcję dachu obniżając ściany. Po roku 1945 w zabudowaniach podworskich mieściło się Państwowe Gospodarstwo Rolne. Obecnie zabytek stanowi własność prywatną.
?Wzmianki o folwarku pochodzą z 1487 r. ; w k. XVIII w. (1782 r.); folwark wchodził w skład domeny króla Prus, a jego dzierżawcą był urzędnik domeny królewskiej Schafer. Była tu wówczas owczarnia, młyn i wiatrak. W XIII-wiecznym kościele Templariuszy urządzono magazyn zbożowy. W 1816 r. w akcie kupna majątku w Rurce przez rajcę z Chojny Hartwiga odnotowano budynki gospodarcze. Hartwig znacznie powiększył areał ziem folwarcznych. Kolejna rozbudowa folwarku nastąpiła w czasie posiadania go przez rodzinę von Klitzingen (od l843 r.).
Dawny kościół Templariuszy przebudowano na gorzelnię (ok. 1864 r.). Ok. 1868 r. majątek liczył 2580 mórg, w tym ponad 1714 morgi - pola uprawne i ponad 400 - lasy. Na pocz. XX w., gdy folwark należał do rodziny Schubert; areał - 445 ha, w tym pola 315, łąki - 55 ha, pastwiska - 10 ha. Ostatni (przed 1945 r.) właściciel majątku Georg von Modrow postawił nowe budynki gospodarcze i mieszkalne.

Układ założenia folwarcznego:położony ponad 500 m. na płn. od wsi: dwór z parkiem zajmują wsch. część założenia. Zabudowania otaczają dwa dziedzińce gospodarcze: duży na zach. od dworu a mały - na płd.;
pośrodku tego ostatniego stoi XIII-wieczna kaplica - gorzelnia. Kolonia robotników folwarcznych - pobudowana przy drodze na płn.-wsch, od dużego dziedzińca.
Zabudowania folwarku :gospodarcze pochodzą z końca XIX w - pocz. XX w., murowane z cegły typowe budynki inwentarsko-magazynowe. W 1925 r., w miejsce starszych dwóch budynków mieszkalnych robotników folwarcznych, postawiono jeden dom. parterowy, przykryty kopertowym dachem.
Stan zachowania:układ dziedzińców nieczytelny, większość budynków gospodarczych rozebrano a pozostałe przebudowano. Pozostały najcenniejsze komponenty założenia : zespół dworsko-parkowy i kaplica Templariuszy

Z Rurki trasa prowadzi przez (36) STRZELCZYN i GRZYBNO aż do (37) SWOBNICY. W okresie powstawania feudalnej własności ziemskiej, na półwyspie jeziora Zamkowego (w pobliżu dzisiejszej wsi) zbudowano drewniany gródek kasztelański, który w XIII w. przekazany został Templariuszom. W następnym stuleciu Joannici wznieśli tu potężny zamek gotycki, z zachowaną do dziś cylindryczną wieżą wyrastającą z kwadratowego cokołu (12,5 m.).
Kościół granitowy, datowany na lata 1234 - 1250 wzniesiony na planie prostokątnym, przebudowany w 1896 roku. Z pierwotnych form architektonicznych zachowały się dwa portale, obecnie zamurowane, jeden został zamknięty łukiem półkolistym, drugi lekko załamany.
W XVIII w. zamek i wieś należały do dostojników szwedzkich, potem były to tereny pruskie.
Dalej na północ od Swobnicy - gmina (38) BANIE z zachowanym XIII-o wiecznym kościołem parafialnym p.w. Wspomożenia Wiernych. Kościół ufundowany prawdopodobnie przez zakon Templariuszy, wzniesiony ok. 1274 i konsekrowany pod wezwaniem Marii Magdaleny. Budowla była pierwotnie trójnawową, trójprzęsłową bazyliką o prostokątnym prezbiterium z czworoboczną zakrystią przy jego północnej ścianie oraz z czworoboczną wieżą od strony zachodniej. W ścianie wschodniej znajdują się trzy półkoliście zamknięte okna. Wewnątrz półkolisty, lekko załamany łuk tęczowy, podobnie jak łuki arkadowe wspierające się na czterech granitowych filarach. W czasie przebudowy w latach 1853 - 54 usunięto wieżę i zakrystię. Pierwotnie od strony zachodniej uskokowy portal zamknięty łukiem półkolistym, dwa kolejne, obecnie nie zachowane, po stronie północnej i południowej. 
Kościół w Baniach jest jednym z najbardziej monumentalnych założeń, powstałych przy wyłącznym użyciu granitu narzutowego jako budulca. Plan kościoła, na którym odczytujemy wyraźnie, iż westwerk, czyli rozbudowane wejście do bazyliki, jest szerszy aniżeli właściwy korpus budowli, pozwala badaczom na szukanie genezy kościoła w Baniach w kręgu architektury sasko-brandenburskiej. Dzięki wprowadzeniu do wnętrza czworobocznych filarów, dzielących przestrzeń budowli na trzy nawy, kościół zyskał charakter bazyliki. Bezpośrednim nawiązaniem do architektury klasztornej jest tu duży, prostokątny chór, oświetlony trzema oknami, zbudowany w miejsce tradycyjnego zakończenia korpusu budowli małym prezbiterium z apsydą..
Szlak prowadzi dalej na północ od miejscowości Banie aż do (39) Lubanowa. Jest to duża wieś założona przy dawnym trakcie komunikacyjnym Gryfino - Banie, nad rzeką Tywą.
Kościół wzniesiono w XIII wieku w centrum wsi, po wschodniej stronie drogi na niewielkim wyniesieniu o nieregularnym zarysie. Jest to budowla salowa, orientowana, założona na planie prostokąta bez wyodrębnionego chóru z wieżą zachodnią tej samej wysokości co nawa. Ściany wykonane są z dokładnie obrobionych kwadr granitowych o regularnym poziomym wątku. Świątynię obiega ukośnie fazowany cokół zachodzący na ościeża portali.
Gzyms profilowany, otynkowany, zapewne ceglany, późniejszego pochodzenia.
We wschodniej części pod oknem zachowały się ślady po niewielkim ostrołukowym okienku, zaś w narożniku widnieje kwadra z motywem szachownicy, prawdopodobnie osadzona pierwotnie przy którymś z portali. Jest ona jednym z nielicznych gmerków strzechy budowlanej działającej na tym terenie.
[dodatek Na terenie parafii przy rozjeździe w kierunku Gryfina i Myśliborza, znajduje się gotycka kaplica św. Jerzego z 1417 roku. Wybudowali ją joannici jako przytułek dla chorych i trędowatych. Jest to budowla salowa orientowana, założona na planie prostokąta, oskarpowana, zamknięta od wschodu trójbocznie. Ściany wykonane są z kwadr granitowych, kamienia polnego i cegły. Posiada dwa profilowane portale; zachodni o łuku łagodnie ostrym i północny również ostrołukowy w wimperdze. W trójbocznym zamknięciu znajdują się gotyckie okna. Całość kryta jest dachem dwuspadowym.

Przy tym kościele odgrywano w XV wieku misteria pasyjne. Ostatnie misterium odbyło się w roku 1498 i miało dramatyczny finał. Aktor grający Longinusa przebił serce statysty wiszącego na krzyżu a grającego Chrystusa. Po tym wypadku sądy kościelne zakazały wystawiania misteriów pasyjnych. Na ścianie szczytowej zachowały się dwa haki, na których mocowany był krzyż z przywiązanym doń aktorem. Od czasów protestantyzmu aż do roku 1945, kaplica ta służyła katolikom, którzy zostali usunięci z kościoła farnego. Po wojnie kościół opuszczony popadł w ruinę. Zachował się kielich z napisem "Hospital St. George zu Bahn 1841". W latach 1997-1998 świątynia została odbudowana na zasadzie rekonstrukcji. Poświęcony i przywrócony do kultu 25 maja 1998 roku.]

Z Lubanowa trasą nr 121 do Bań, a stamtąd do
(40) TRZCIŃSKA ZDROJU.
Niepowtarzalny charakter średniowiecznego miasta zachęca do spędzenia tu kilku chwil.
W okolicznych wsiach zachowane kościoły pochodzące z XIII w. (Strzeszów, Rosnowo, Gogolice).

Trasa nr 124 prowadzi do (41) MYŚLIBORZA - ostatniego historycznego kompleksu dóbr należących do zakonu Templariuszy. Komandoria ta bardzo szybko znalazła się we władaniu Marchii Brandenburskiej, stąd nie zachowały się żadne obiekty należące do rycerzy Świątyni. Warto zobaczyć stare miasto, które ma kształt zbliżony do koła. Częściowo zachowane są kamienno-ceglane mury obronne z XIV w. z Bramą Pyrzycką, Nowogrodzką i Basztą Prochową.
Na środku rynku stoi barokowy ratusz z 1771 roku, a w pobliżu gotycki kościół paraf. św. Jana Chrzciciela. Najstarsze partie budowli to granitowe ściany prezbiterium z 2 poł. XIII w., pozostała część pochodzi z XV w.
Z Myśliborza trasa nr 3 prowadzi do (42) GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO.
Centrum miasta stanowi Stary Rynek, którego główną ozdobą jest XIII wieczna gotycka katedra i fontanna Paukscha. Ponadto zachowały się fragmenty murów obronnych z XIV wieku, "studnia czarownic", 250 letni spichlerz nad Wartą ze stałą ekspozycją "Krąg Arsenału" poświęconą kolekcji sztuki współczesnej.
Wielką atrakcją jest wizyta w Muzeum Lubuskim otoczonym parkiem, który zdobiony jest przez około 150 gatunków drzew i krzewów.
Na jego terenie znajduje się grobowiec megalityczny sprzed 4000 lat i pseudo-grodzisko.
Ziemia Gorzowska to region wyjątkowo atrakcyjny przyrodniczo, krajobrazowo i historycznie. Warto ją wziąć pod uwagę chcąc aktywnie spędzić czas wolny.
Entuzjaści turystyki pieszej, rowerowej, wodnej czy konnej z pewnością natrafią tu na miejsca, w których warto zatrzymać się na dłużej. Ci którzy szukają ciszy i spokoju znajdą go tu na pewno.
Z Gorzowa powrót przebiega przez (43) Kamin, Deszczno i Brzozowiec aż do Skwierzyny.
(44) SKWIERZYNA uzyskała prawa miejskie przed 1296 r. następnie trafiła w ręce Brandenburczyków, a później Krzyżaków. Odbita przez Władysława Łokietka stala się miastem królewskim. Zniszczona prze Rosjan w 1945 r., odbudowana. Do najważniejszych zabytków zalicza się kościół św. Mikołaja (biskupa) wzmiankowany w XIII w. z pochodzącym z XVII w. łaskami słynący obraz Matki Boskiej Klewańskiej zwany też obrazem Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych, który umieszczono w ołtarzu głównym (Obraz Najświętszej Marii Panny w Klewaniu (Wołyń) już w XVII w zasłynął z doznawanych przed nim cudów, a potwierdził to protokolarnie notariusz apostolski Baptista de Rubeis. Przez trzy stulecia mieszkańcy Klewania uciekali się pod opiekę cudownego obrazu, wypraszali łaski i odzyskiwali wiarę).
Gmina Skwierzyna posiada dobre tereny do rozwoju agroturystyki i turystyki wiejskiej.
Znajduje się pomiędzy pojezierzem Sierakowskim a Łagowskim. Teren jest bogaty w lasy i dzięki malowniczym jeziorom bez wątpienia stanowi sporą atrakcję turystyczna.
Godnym polecenia jest obszar zamknięty rzekami Notecią, Wartą i Obrą oraz Jeziorami Soleckimi na północy, Jeziorem Głębokim na południu, Lubikowskim na wschodzie i Chycińskim na zachodzie, gdzie są świetne warunki do uprawiania łowiectwa, zbierania grzybów, wędkowania oraz organizowania wycieczek pieszych i rowerowych.
Poważnym atutem jest Puszcza Notecka. Na terenie puszczy znajduje się 10 rezerwatów przyrody min: rezerwaty ptaków Czapliniec, Czaplisko, Łabędziniec.
(45) BLEDZEW dawniej miasteczko, obecnie wieś o charakterze letniskowym. Leży ok. 15 km na płn-wschód od Międzyrzecza, przy drodze do Skwierzyny i Lubniewic.
Dzieje osiedla wiążą się ściśle z historią isyniejącego tu dawniej klasztoru cystersów. W 1232 r. książe wielkopolski Władysław Odonic nadal cystersom grunty nad Obrą, gdzie zakonnicy w r. 1412 zbudowali klasztor, jeden z największych w Polsce. Prawa miejskie otrzymał Bledzew w 1458 r. od Kazimierza Jagielończyka.
W XVI w. zbudowano w miasteczku kościół z cegły w stylu późnogotyckim, na miejsce pierwotnego z drewna.
Do zabytków należy kościół p.w. św. Katarzyny. Pierwotny ufundowany około 1235 r.. Obecny poźnogotycki wzniesiony w XVII wieku pochodzi z fundacji cystersów, których konwent przeniesiony został w XV w. z Zemska do Bledzewa. W latach 1881-1882 dokonano jego przebudowy. Wyposażenie wnętrza o dużych jego wartościach artystycznych z XVII i XVIII w.:
- ołtarz boczny
- stalle i ławy
- rzeźby, obrazy, naczynia liturgiczne.
Dawny młyn zbudowany w XVIII w., konstrukcji szachulcowej, piętrowy na rzucie prostokąta.
Najstarsze z zachowanch DOMÓW przy ul. Klasztornej pochodzą z pierwszej połowy XIXw. Niektóre z nich mają pewnw cechy klasycystyczne.

Dalej droga prowadzi do (46) Gorzynia, Pniew i do Poznania.
Szlak Templariuszy obejmujący miejscowości z zachowanymi obiektami sakralnymi (za wyjątkiem Lietzen, gdzie znajduje się jedyny w tej części Europy pozakonny spichlerz świadczący o rolniczym charakterze komandorii) powinien zainteresować nie tylko fascynatów historii Templariuszy, ale także tych, którzy doceniając historyczne dziedzictwo kultury europejskiej, będą chcieli włączyć ten szlak do terenów o szczególnej wartości poznawczej.

Zakończenie

Chciałabym zaznaczyć, iż praca nad artykulem pt. Przewodnik po Szlaku jest mojego autorstwa tzn. ze
sama wytyczyłam trasę ewentualnych wycieczek ale mam świadomość, ze z uwagi na walory krajoznawcze warto tu jeszcze dużo dodać.
To samo dotyczy zaplecza turystycznego.
Korzystałam z przewodników, różnych stron internetowych oraz bibliografii głównie naukowej.

Ażeby urzeczywistnić Szlak będę potrzebowała wielu Waszych cennych wskazówek.

 avoid
<< dodaj swój komentarz
 
początek platformy interaktywne

e-mail

projekt:   BeneAkebe copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy 1998-2017 Made with a Mac