TemplariuszeArtykułyKrucjatyLinkiStowarzyszenie Szlak TemplariuszySłowniki Szlaku TemplariuszyBadania archeologiczne
strona głównamapa serwisugalerie projektyplatformy interaktywneczatdownloadskontaktenglishogłoszenia
wyszukiwarka
  << lista artykułów

Komandoria w Wielkiej Wsi


Pokrewne artykuły: Templariusze | Chwarszczany | Kaplica templariuszy w Chwarszczanach | Templariusze w Chwarszczanach | Komandorie w Polsce | Rurka | Myślibórz | Sulęcin | Czaplinek | Wielka Wieś | Oleśnica Mała | Lietzen | Łuków | Templariusze nad Myślą


Komandoria w Wielkiej Wsi (Magna Villa) została założona jako ośrodek dóbr nadanych zakonowi na pograniczu wielkopolsko-lubuskim w 1232 roku przez księcia Władysława Odonicza. Placówka zakonna była zlokalizowana na cyplu pośród bagien, w zakolu strumienia Jeziorna-Pieski Strumień, na niewielkim wzgórzu o wymiarach 100 x 60 m, częściowo sztucznie usypanym. Do dzisiejszych czasów nie zachowały się zabudowania tej komandorii, a miejsce to już w czasach nowożytnych uchodziło za opuszczone.

Fundacja dóbr zakonnych z ośrodkiem w Wielkiej Wsi z 1232 roku była jedną z trzech dużych donacji obok szpitala w Gnieźnie z jego uposażeniem oraz Chwarszczan w ziemi kostrzyńskiej. Sama komandoria musiała zostać założona stosunkowo późno. Dobra te zostały potwierdzone przez Przemysława II w 1282 roku. W skład dóbr wielkowiejskich, o czym świadczy zapis w dokumencie biskupa poznańskiego Boguchwała z 1251 roku, wchodziły wsie Wielowieś (Velaues), Templewo (Templov), Cemelno (wieś zaginiona), Kołczyn (Colcino). Należy przypuszczać, że miejscowość Templewo została założona po 1232 roku, czyli już w okresie władania tymi terenami przez templariuszy. Ponadto dokument z 1303 roku, w którym biskup poznański Andrzej zwolnił wszystkich, którzy osiedlą się w opuszczonych wsiach templariuszy wielkowiejskich: Boryszynie (Borissino), Templewo (Tempelwald) oraz Wielowsi (Langopol). Jeszcze w 1313 roku Hermanus de Bardeleve preceptor curie Groczendor uczestniczył w rokowaniach dotyczących sporu granicznego pomiędzy mieszkańcami Skwierzyny i klasztorem cysterskim w Zemsku. Była to zarazem ostatnia wzmianka dotycząca tej komandorii. Po 1318 roku dobra wielkowiejskie znalazły się w posiadaniu zakonu joannitów i były zarządzane przez komandorię na zamku w Łagowie. W 1617 roku miejsce dawnej komandorii zakonnej templariuszy było już opuszczone.

Miejsce po dawnej komandorii, niedaleko dawnego młyna Tempels Klein Mühle opodal Wielowsi zostało zlokalizowane zostało około 1930 roku przez Helmuta Lüpke. Wcześniej polscy badacze lokalizowali ją na terenie południowej Wielkopolski. Na trop komandorii doprowadziła dawna nazwa terenowa znana jako Schlossberg, miejsca które mogło być wykorzystywane dla lokalizacji obronnego dworu i kaplicy. Według Huberta Ludata, który dokonał w 1931 roku lustracji tego miejsca, uznał że mógł być tutaj zlokalizowany gród-dwór i zarazem siedziba zarządu posiadłości zakonnych. Miejsce to, otoczone mokradłami, było połączone z lądem za pomocą grobli. Ustalenia niemieckich badaczy zostały poddane weryfikacji przez A. Łosińską i M. Nowackiego, a jej rezultaty opublikowane w 1993 roku. Badaczom udało się potwierdzić lokalizacje komandorii, a sondażowe odkrywki ujawniły pochodzące z okresu średniowiecza materiał ceglany, fragmenty ceramiki oraz ślady spalenizny.

Błażej Skaziński
<< dodaj swój komentarz
 
początek platformy interaktywne

e-mail

projekt:   BeneAkebe copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy 1998-2017 Made with a Mac