TemplariuszeArtykułyKrucjatyLinkiStowarzyszenie Szlak TemplariuszySłowniki Szlaku TemplariuszyBadania archeologiczne
strona głównamapa serwisugalerie projektyplatformy interaktywneczatdownloadskontaktenglishogłoszenia
wyszukiwarka
South Witham (Anglia)

South Witham jest usytuowane w Anglii, w regionie Lincolnshire około 20 km na północny-zachód od Stamford, 20 km na południe od Grantham i około 50 km na wschód od Leicester. Miasteczko leży na brzegach rzeki Witham, która w tym rejonie ma zaledwie 1,5 szerokości.

Pierwszy raz źródła wspominają o komandorii Templariuszy w tym miejscu w 1164 roku. Chociaż posiadała ziemie nie tylko w Lincolnshire, ale także w Rutland, Derbyshire i Leicestershire była najmniejszą z 46 samodzielnych komandorii angielskich (przedtem podlegała potężnej komandorii w Temple Bruer).

Komandoria w South Witham znajdowała się na ziemiach biednych i nieurodzajnych co potwierdziły badania archeologów. Obecność ciężkich iłów oznaczała, że drenaż ziemi był zasadniczym problemem tych terenów, a potwierdzają to liczne kanały przecinające teren we wszystkich kierunkach. Pomimo, że komandoria ta przeżywała okres swej świetności w połowie XIII wieku, dotrwała zaledwie do początków XIV stulecia kiedy to wspominają o niej trzy linijki archiwów procesu z 1309 roku. Ostatnia wzmianka o tej komandorii informuje, że przejęli ją Szpitalnicy. Wkrótce potem została ona zupełnie opuszczona.


(SWAG - Peter Ball)

Poniższy plan przedstawia zabudowania komandorii w South Witham w okresie jej świetności, w drugiej połowie XIII wieku.


(SWAG - Peter Ball)

Brama wejściowa do komandorii znajdowała się na północy (C). Sala na lewo od wejścia znajdowała się sala straży - kordegarda (5). Nie odnaleziono w tym pomieszczeniu żadnego wyjścia na poziomie parteru, co pozwala domyślać się, że wchodziło się do niego z pierwszego piętra i że parter budynku był wykorzystywany jako zbrojownia. Taki sposób przechowywania broni zapewniał jej pełne bezpieczeństwo. Po drugiej stronie wejścia znajdowała się sala przeznaczona dla gości (6), której pozostałości wskazują na liczne modyfikacje. Teren przed tymi dwoma budynkami opadała łagodnie i prawdopodobnie znajdował się tam ogród warzywny. Kamienny most ponad ogród prowadził wprost do głównych budynków komandorii usytuowanych na południu.

W centrum znajdowała się wielka sala (Gde Salle), która w ostatnim okresie istnienia komandorii została podzielona na dwie części. Mniejsza część, od strony zachodniej, która miała z pewnością piętro, mogła służyć za prywatne apartamenty komandora. Druga, większa część budynku, usytuowana po stronie wschodniej, pełniła funkcję wielkiej sali. Był tam duży kominek i chociaż jej szerokość wynosiła aż 12 metrów, żadna kolumna nie podpierała sklepienia. Jest to dowód, że Templariusze wznosili swoje budowle według ówcześnie najnowszych technik budowlanych.

Na południe od wielkiej sali, w centrum wewnętrznego dziedzińca, znajdowała się kaplica (Chapelle). Oba budynki były połączone korytarzem, na którego północnym krańcu znajduje się wielki wspornik, jednorodny blok kamienny, który potwierdza istnienie w tym miejscu schodów na piętro apartamentów komandora. Konstrukcja kaplicy była solidna, zbudowano ją z kamiennych bloków, a z zewnątrz podpierały ją przypory. Wnętrze było podzielone na dwie części: wschodnią zarezerwowaną dla Templariuszy i zachodnią dla wszystkich pozostałych, mieszkańców komandorii.

Na wschód od tego muru znaleziono fragmenty ołtarza. Jego podstawę tworzyły fragmenty kamieni nagrobnych, a nogę zrobiono z dawnej poziomej płyty ołtarza. Są to dowody na to, że wznosząc nowe budynki używano fragmentów dawnych budowli. W północno-wschodnim narożniku kaplicy, odnaleziono ślady znajdującego się tam kiedyś grobu.

Kuchnie, warsztaty rzemieślników i inne pomieszczenia gospodarcze zajmowały wschodnia stronę terenu komandorii, a pewna ich część bezpośrednio przylegała do budynku wielkiej sali. Jednak dokładna identyfikacja wszystkich tych budynków jest niepewna.
Na południe od warsztatów znajdowała się ogromna kuchnia gdzie ślady opalenia na ścianach i na podłodze potwierdzają istnienie conajmniej 5 pieców, w tym potężny piec do wypieku chleba, palenisko otwarte i kosz żarowy.

Ten zespół budynków uzupełniała jeszcze jedna budowla, która prawdopodobnie była donżonem (Donjon?). Jest to budynek najtrudniejszy do zanalizowania, gdyż został on niemalże kompletnie zniszczony. Niewiele zostało także z jego fundamentów, których ledwo widoczne zarysy wskazują na to, że fundamenty zbudowano z kamienia wysokiej jakości, co oznacza, że cała budowla była jedną z ważniejszych.

Głównym elementem nośnym tego budynku był bez wątpienia mur, który przechodził przez środek budowli, z północy na południe i na poziomie parteru nie było w nim przejścia z jednej strony na drugą. Struktura w formie litery H w południowo zachodnim narożniku była bez wątpienia podstawą schodów. To natomiast wskazuje, że budynek miał co najmniej dwa poziomy a mur na parterze musiał służyć także do podparcia sklepienia. Budynek ten ma zbyt małe rozmiary jak na klasyczny donżon. Musiał służyć Templariuszom jako chwilowe dormitorium i schronienie w razie zagrożenia.

Reszta zabudowań to budynki gospodarcze: stodoły, obory, młyn itp. Chociaż nie można dzisiaj stwierdzić już z całą pewnością jakie było przeznaczenie każdego z budynków, na podstawie porównań z innymi komandoriami można poczynić pewne sugestie. Budynkiem przylegającym do donżonu była zapewne kuźnia. Charakterystyczny kamień umieszczony wzdłuż wschodniego muru był prawdopodobnie podstawą, na której znajdowało się palenisko. Budynek oznaczony na planie numerem (8) mógł być oborą, a ponieważ znajdował się on tuż obok kuźni i głównych budynków możemy się domyślać, że pełnił również rolę stajni.

Budynek (9) usytuowany w narożniku południowo zachodnim znajdował się spichlerz z szerokim wejściem z zewnątrz terenu komandorii, zabezpieczonym przez zachodzące na siebie mury (jak zaznaczono na planie). Miedzy nimi było jednak tyle miejsca, że mogły tędy wjeżdżać wozy, przechowywano tam również narzędzia. Budynek posiadał niewątpliwie także drugie piętro służące jako dodatkowa stodoła.

Na północ od niego znajdował się prawdopodobnie budynek (A), który mógł być jednocześnie brama wjazdową. W wieku XIII wykonano na całym terenie komandorii prace drenażowe gleby. Wykopano wtedy rów wzdłuż całej strony zachodniej, aby pozbyć się wody, zbierającej się między budynkami. Wejście to przestało więc spełniać swoją funkcję, ale do dziś można oglądać fragmenty dobrze zachowanej brukowanej drogi do niego prowadzące.

Patrząc dalej na północ odnajdujemy budynek (1), który bez wątpienia był głównym spichlerzem. Świadczą o tym odnalezione tam w ziemi na przykład pestki jabłek, które pozwalają wysnuć wniosek, że przechowywano tam jarzyny i owoce.
Kolejne budynki (2) i (3) były oborami dla krów i owiec. Ostatni budynek (4) to stodoła, w której przechowywano zboże, młócone na wyłożonym kamiennymi płytami placu.

Wszystkie te budynki były połączone ze sobą brukowanymi ścieżkami poprowadzonymi nieco powyżej poziomu terenu komandorii.
Ostatni budynek o numerze (7) zaznaczony na planie to chlew. Był on podzielony na dwie części: mokrą, do której doprowadzano wodę kanałem przechodzącym obok wejścia i drugą, suchą, której podłoga znajdowała się nieco wyżej, po przeciwnej stronie budynku.

Młyn był położony nieco dalej na północ od zabudowań komandorii, na brzegu pobliskiej rzeki. Nie zachowało się żadne z urządzeń młyna, jednak wyraźnie widać kanał odprowadzający wodę i miejsce zamocowania stawidła jazu młyna.
Na terenie całej komandorii przeprowadzono również poważne praca melioracyjne. Na przykład staw usytuowany poniżej młyna został wybrukowany, aby uniemożliwić spienionej wodzie niszczenie brzegów rzeki. Dalej, na wysokości kuchni i warsztatów rzemieślniczych znajdowało się wiele stawów rybnych.

Wszystkie badania jakie przeprowadzono na terenie tej komandorii świadczą o tym, że była ona typowym przykładem ufortyfikowanego, średniowiecznego gospodarstwa rolnego.

 

Tłumaczenie z angielskiego fragmentów artykułu z czasopisma: "Current archaeology", Juillet 1968

tłumaczenie: Agnieszka i Christophe Staf


  platformy interaktywne

e-mail

South Witham (Anglia)

projekt:   BeneAkebe copyright©: autorzy Szlaku Templariuszy 1998-2017 Made with a Mac